De waarde van leren over de grens

Waarom internationale nascholing waardevol is voor bedrijfsartsen en arboprofessionals

Occure organiseert graag nascholingen over duurzame inzetbaarheid in het buitenland. In een wereld waarin arbeid, gezondheid en maatschappelijke omstandigheden sterk van elkaar verschillen, kan het voor bedrijfsartsen en andere arboprofessionals namelijk heel leerzaam zijn om buiten de eigen landsgrenzen te kijken. Een andere context, zoals beperkte middelen, andere arbeidsverhoudingen of sterk verschillende gezondheidszorgsystemen, biedt een unieke kans om het eigen denken te verbreden en inspiratie op te doen voor de praktijk in Nederland. Wat dat oplevert, leggen we in dit artikel uit!

Buitenlandse nascholingen door Occure

Occure heeft in de loop der jaren meerdere nascholingen in het buitenland georganiseerd. We brachten onder andere bezoeken aan Anglo American en Ndlovu Care Group in Zuid-Afrika. 

Ndlovu Care Group werd in 1994 opgericht door Hugo en Liesje Tempelman in een gebied waar 160.000 mensen geen toegang hadden tot medische zorg. Hugo Tempelman ontdekte al snel dat voorkomen beter werkt dan genezen. Zijn belangrijkste drijfveer werd dan ook preventie, van voeding tot veiligheid en van onderwijs tot zelfontplooiing. Zo ontwierp Hugo Tempelman een blauwdruk voor een integrale benadering van gezondheid en startte hij tal van sociale projecten.

Anglo American is een organisatie met een internationaal onderscheiden workplace program dat vanaf verschillende locaties in de wereld opereert. In Zuid-Afrika zet de organisatie zich onder andere in voor duurzame inzetbaarheid in een land waar HIV/aids een groot probleem is. Hugo Tempelman heeft de programma’s daarvoor ontwikkeld. 

Op Curaçao ontmoetten we hulpverleners binnen justitiële en hulpverlenende organisaties. Het thema van deze nascholing was het effect van zowel fysiek als mentaal werken onder zware omstandigheden. We stelden de vraag: hoe blijven jullie medewerkers in de gevangenis, verslavingszorg, ambulancezorg en brandweer inzetbaar tijdens schokkende gebeurtenissen en onder zware omstandigheden? 

In Cuba maakten we kennis met de lokale gezondheidszorg. Hoewel de Cubanen in een ontwikkelingsland wonen, is hun gezondheid dankzij de investering in preventie opvallend goed. We bezochten het bedrijfsleven om te zien hoe dat in de praktijk werkte. Ook bezochten we alle lagen in de zorg, de bedrijfsgezondheidszorg en bedrijfsgezondheidszorg om zo een betere mindset op preventie te krijgen.

In dit artikel delen we ervaringen en inzichten gebaseerd op onder andere deze buitenlandse nascholingen.

Kijken door een andere lens: het effect van een nieuwe context

Wanneer professionals zich onderdompelen in een omgeving waarin de werk- en leefomstandigheden fundamenteel anders zijn, ontstaat een waardevol contrast. Het wordt scherper zichtbaar welke basisvoorwaarden essentieel zijn voor gezondheid en inzetbaarheid en hoe sterk de sociale en economische context het functioneren van mensen beïnvloedt. Maar ook valt op hoe relatief luxe en complex Nederlandse systemen soms zijn. 

Juist deze afstand tot de eigen realiteit maakt het eenvoudiger om vastgeroeste aannames te herkennen. Het confronteert professionals met vragen die in de dagelijkse routine weinig aandacht krijgen: Waarom doen we het hier zoals we het doen? En welke alternatieve aanpakken bestaan er eigenlijk?

Lessen uit innovatieve projecten in uitdagende omstandigheden

Veel succesvolle buitenlandse zorg- en arbeidsprojecten worden gedreven door visie, eigenaarschap en creativiteit. Ze ontstaan vaak in omgevingen waar middelen schaars zijn en problemen urgent. Daardoor moeten lokale organisaties en zorgprofessionals praktische en innovatieve oplossingen ontwikkelen.

Dit levert waardevolle perspectieven op voor Nederlandse arboprofessionals. Deelnemer dr. Goris Bol Raap nam deel aan de reis naar Zuid-Afrika in 2025 en bracht zijn ervaring als volgt onder woorden:

“De studiereis naar Zuid-Afrika was een waardevolle en leerzame ervaring die mijn professionele ontwikkeling als bedrijfsarts in opleiding aanzienlijk heeft verrijkt. De unieke combinatie van theoretische verdieping, praktijkervaring en interculturele kennismaking heeft mij nieuwe inzichten gegeven in duurzame inzetbaarheid, sociaal ondernemerschap en brede preventieve zorg. De lessen die ik heb geleerd zal ik actief toepassen in mijn verdere carrière, met als doel bij te dragen aan een toekomstbestendige en maatschappelijk relevante bedrijfsgezondheidszorg.”

Enkele belangrijke lessen kwamen specifiek ter sprake in zijn maar ook onze reflectie op internationale nascholingen:

1.     De kracht van integrale preventie

In veel lage- en middeninkomenslanden wordt preventie niet gezien als een activiteit op zich, maar als een samenhangend geheel van gezonde leefomgeving, educatie, veiligheid, voedselzekerheid en werk. Eén gezondheidsobservatie kan aanleiding zijn voor een breed interventieprogramma. Die manier van denken is heel inspirerend voor Nederland, waar preventie vaak meer instrumenteel en gefragmenteerd wordt ingezet.

2.     Eigenaarschap als sleutel tot gedragsverandering

De meest effectieve projecten zijn projecten die veel aandacht besteden aan het vergroten van risicobewustzijn, het bieden van alternatieven en het stimuleren van eigen regie. Deze benadering sluit nauw aan bij moderne inzichten over duurzame inzetbaarheid en werkvermogen: gedragsverandering begint niet bij het advies, maar bij het begrip van het risico en de motivatie van de medewerker!

3.     Sociaal ondernemerschap en brede welvaart

Veel buitenlandse initiatieven combineren medische zorg met sociale en economische ontwikkeling, bijvoorbeeld via onderwijsprojecten, ambachtsscholen of landbouwinitiatieven. Dit laat zien dat inzetbaarheid en gezondheid niet losstaan van bestaanszekerheid. Deze bredere blik op duurzame inzetbaarheid biedt waardevolle inspiratie voor het beleid in Nederland, zeker voor organisaties die investeren in vitaliteit, opleiding en betekenisvol werk.

De waarde van de internationale vergelijking 

Een internationale blik leert ons enerzijds veel over de rol en positie van de bedrijfsarts wereldwijd. Die kan namelijk enorm verschillen. In sommige landen heeft de bedrijfsarts een veel curatievere rol door beperkte toegang tot algemene medische zorg. In andere landen ligt de nadruk meer op veiligheid, publieke gezondheid of community-zorg. 

Het vergelijken van deze rollen maakt duidelijk hoe sterk het vak bepaald wordt door de context, maar ook hoe breed het domein van arbeid en gezondheid eigenlijk kan zijn. Dat leert ons om cultuur- en contextsensitiever te werken wanneer we begrijpen dat gezondheid, inzetbaarheid en gedrag ingebed zijn in sociale, culturele en economische omstandigheden. Ook zien we hoeveel ruimte er in Nederland is om het vak van bedrijfsarts verder te ontwikkelen, bijvoorbeeld op het gebied van preventie en organisatieadvies.

Het blijvende effect van leren over de grens

Internationale nascholing is een prachtige manier om het eigen vak te verdiepen en verbreden. De confrontatie met andere systemen, culturen, middelen en perspectieven biedt waardevolle inzichten die in Nederland direct toepasbaar zijn. Juist doordat de omstandigheden elders zo anders zijn, wordt snel duidelijk wat echt werkt, wat belangrijk is en waar kansen liggen om het vak verder te ontwikkelen. 

Ervarend leren brengt bovendien meer dan kennisoverdracht. De combinatie van confrontatie, inspiratie en reflectie zorgt ervoor dat veel deelnemers terugkeren met een hernieuwde visie op hun werk, een sterker gevoel van professionele zingeving en concrete ideeën voor hun organisatie of opdrachtgevers. 

Een belangrijke bron van deze waardevolle inzichten zijn de lokale experts. Zij beschikken over praktijkkennis die is gevormd in uitdagende omstandigheden en weten als geen ander welke aanpak effectief is voor medewerkers, werkgevers en zorgprofessionals in hun context. Dat soort authentieke, doorleefde kennis kan nooit volledig worden vervangen door een Nederlandse docent die meereist om te duiden hoe bijzonder het lokale werk is; het zijn juist deze mensen zelf die de essentie overbrengen.

Leren buiten de eigen context maakt professionals wendbaarder, creatiever en effectiever. Dat komt zowel werknemers als organisaties ten goede!

Nascholingen bij Occure

Occure verzorgt regelmatig nascholingen voor arboprofessionals. Het is nog niet zeker of de internationale nascholingen op korte termijn vervolg zullen krijgen. Volg Occure op Linkedin voor updates en houd deze pagina in de gaten:  https://occure.nl/voor-professionals/